به گزارش سارنا به نقل از فارس:
فقط چند روز مانده به برگزاری کنکور؛ آزمونی که برای بسیاری از داوطلبان، حاصل ماهها درس خواندن، تست زدن و برنامهریزی است. با این حال، گاهی تمام این تلاشها در چند دقیقه نخست آزمون زیر سایه یک اتفاق قرار میگیرد؛ داوطلب سؤال را میبیند، پاسخ را میداند، اما هرچه بیشتر فکر میکند، ذهنش خالیتر میشود.فرمولی که بارها حل شده، ناگهان به یاد نمیآید و حتی سؤالهایی که در روزهای گذشته بهراحتی پاسخ داده میشدند، دشوار به نظر میرسند. اینجاست که داوطلب ممکن است با خودش بگوید: «همه چیز را فراموش کردهام.»اما همیشه ماجرا این نیست؛ گاهی مشکل، ندانستن نیست، بلکه استرس اجازه نمیدهد دانستهها بهموقع بازیابی شوند.
قفل ذهن از کجا شروع میشود؟
استرس پیش از یک آزمون مهم طبیعی است، اما وقتی از سطح قابل کنترل عبور کند، میتواند تمرکز و عملکرد داوطلب را تحت تأثیر قرار دهد.در این شرایط، ذهن فقط مشغول حل سؤال نیست؛ بخشی از توجه فرد صرف نگرانی درباره نتیجه میشود: «اگر خراب کنم چه؟»، «اگر رتبهام خوب نشود چه؟» یا «اگر بقیه بهتر جواب بدهند چه؟»همین گفتوگوی درونی میتواند بخشی از ظرفیت ذهنی مورد نیاز برای خواندن، تحلیل و تصمیمگیری را درگیر کند.بنابراین داوطلب باید بداند که یک لحظه ناتوانی در یادآوری، الزاماً به معنای از بین رفتن آموختهها نیست.
استرس را نباید با شکست اشتباه گرفت
فرشته وکیلی، روانشناس و متخصص حوزه اضطراب، در گفتوگو با خبرنگار فارس گفت: «هدف داوطلب نباید حذف کامل اضطراب باشد؛ چراکه مقداری اضطراب پیش از یک آزمون مهم طبیعی است، بلکه باید بتواند آن را مدیریت و در سطح قابل کنترل نگه دارد. زمانی که اضطراب شدت میگیرد، میتواند تمرکز و توانایی بازیابی اطلاعات را تحت تأثیر قرار دهد و باعث شود داوطلب حتی مطالبی را که بهخوبی آموخته است، در لحظه نتواند به یاد بیاورد.»
وی افزود: «داوطلب نباید با مواجه شدن با یک سؤال دشوار، توانایی کلی خود را زیر سؤال ببرد یا با خودش بگوید من هیچچیز بلد نیستم. ممکن است مشکل از ندانستن پاسخ نباشد، بلکه فشار روانی دسترسی سریع به اطلاعات را دشوار کرده باشد. بنابراین بهتر است سؤال دشوار را موقتاً کنار بگذارد و سراغ سؤال بعدی برود؛ چراکه عملکرد فرد باید بر اساس کل آزمون سنجیده شود، نه یک سؤال یا حتی یک درس.»برای عبور از این وضعیت، لازم نیست داوطلب با اضطراب خود بجنگد؛ کافی است چند اقدام ساده را انجام دهد تا دوباره کنترل شرایط را به دست بگیرد. از همینجا میتوان مسیر باز کردن قفل ذهن را آغاز کرد:
یک مکث کوتاه
وقتی ذهن قفل میکند، نخستین واکنش بسیاری از داوطلبان، فشار بیشتر است؛ سؤال را دوباره میخوانند و با خودشان تکرار میکنند: «باید یادم بیاید.»وقتی احساس میکنید ذهنتان قفل شده، چند لحظه دست از حل سؤال بکشید. خودکار را روی میز بگذارید، به صندلی تکیه دهید و چند نفس آرام و طبیعی بکشید. این مکث کوتاه کمک میکند از فشار لحظهای فاصله بگیرید و دوباره توجهتان را به آزمون برگردانید.
از سختترین سؤال شروع نکن
اگر سؤال سخت است، آن را علامت بزنید و موقتاً رها کنید. سراغ سؤالی بروید که پاسخ آن برایتان سادهتر است و همان را حل کنید.اینجا هدف فقط کسب امتیاز نیست؛ بازگرداندن احساس کنترل به داوطلب است.گاهی یک سؤال دشوار چند دقیقه زمان میگیرد، در حالی که همان زمان میتوانست صرف چند سؤال سادهتر شود. بنابراین عبور موقت از سؤال دشوار، فرار از مسئله نیست؛ تصمیمگیری هوشمندانه در شرایط محدودیت زمانی است.پس یک اصل را به خاطر بسپارید: سؤال سخت را رها کن، اما آزمون را رها نکن.همه سؤالها ارزش زمان یکسانی ندارند.
اگر بعد از خواندن سؤال، راهحل اولیه در ذهنت شکل نگرفت، بهجای جنگیدن با آن، علامتش بزن و عبور کن. معیار، سخت بودن سؤال نیست؛ زمانی است که برای پیدا کردن مسیر حل از دست میدهی.
نشانههای مطالعه را به یاد بیاور
گاهی پاسخ در ذهن وجود دارد، اما راه رسیدن به آن دشوار شده است. در این شرایط میتوان برای چند ثانیه محیط مطالعه را در ذهن مرور کرد؛ میز، کتاب، جزوه، شکل صفحه، عنوان فصل یا محل قرار گرفتن یک فرمول.هدف، خیالپردازی طولانی نیست؛ بلکه استفاده از نشانههای مرتبط با زمان یادگیری و سپس بازگشت به سؤال است. این روش را نباید راهکاری قطعی برای بازیابی هر نوع اطلاعات دانست، اما در برخی موارد میتواند به فرایند یادآوری کمک کند.
چرا گاهی پاسخ را میدانیم اما یادمان نمیآید؟
هادی صانعی، متخصص علوم شناختی، در گفتوگو با خبرنگار فارس گفت: «بین ندانستن یک مطلب و ناتوانی موقت در دسترسی به آن تفاوت وجود دارد. ممکن است داوطلب مطلبی را بهخوبی یاد گرفته باشد، اما فشار روانی و اضطراب در لحظه آزمون، روند بازیابی اطلاعات را دشوار کند و اجازه ندهد پاسخ بهسرعت به ذهن برسد.»
وی ادامه داد: «در شرایط استرس، توجه و حافظه فعال میتوانند تحت تأثیر قرار بگیرند و بخشی از ظرفیت ذهن به نگرانی درباره نتیجه آزمون اختصاص پیدا کند. به همین دلیل گاهی داوطلب بعد از خروج از جلسه، پاسخ سؤالی را که در جلسه به یاد نمیآورده، ناگهان به خاطر میآورد. بنابراین نباید فراموشی لحظهای را بلافاصله به معنای ندانستن یا از بین رفتن آموختهها تعبیر کرد.»
خانوادهها؛ فشار را بیشتر نکنند
مدیریت استرس داوطلب از خانه آغاز میشود. در روزهای پایانی، خانوادهها بهتر است به جای مقایسه، پرسش مداوم درباره رتبه و یادآوری جملههایی مانند «نباید خراب کنی»، محیط آرامتری ایجاد کنند.داوطلب در این مرحله بیش از هر چیز به این پیام نیاز دارد: «تو تلاش خودت را کردهای؛ حالا فقط آزمونت را با تمرکز و آرامش انجام بده.»
شب قبل؛ وقت جبران همه چیز نیست
یکی از اشتباهات رایج، تبدیل شب قبل از کنکور به مطالعه فشرده است. باز کردن منابع جدید و بیدار ماندن طولانی لزوماً آمادگی را بیشتر نمیکند.در ساعات پایانی بهتر است مرور سبک، آماده کردن وسایل، مشخص کردن مسیر حوزه آزمون و خواب کافی در اولویت باشد.
قفل ذهن؛ پایان آزمون نیست
اگر در جلسه کنکور لحظهای احساس کردی ذهنت خالی شده، وحشت نکن. ممکن است فقط لازم باشد چند لحظه از فشار فاصله بگیری، نفس بکشی، سؤال دشوار را کنار بگذاری، یک سؤال سادهتر را پاسخ بدهی و دوباره به جریان آزمون برگردی.کنکور میدان جنگ با ذهن نیست؛ میدان مدیریت ذهن است.
داوطلب موفق کسی نیست که هیچ اضطرابی نداشته باشد؛ کسی است که اجازه ندهد اضطراب، فرمان آزمون را به دست بگیرد.وقتی دفترچه مقابل داوطلبان قرار میگیرد، ممکن است چند سؤال اول آسان، سخت یا حتی غیرمنتظره باشد؛ اما هیچ سؤال منفردی قرار نیست بهتنهایی نتیجه را تعیین کند.مکث کن؛ نفس بکش؛ سؤال را رها کن؛ یک موفقیت کوچک بساز و دوباره برگرد.گاهی کلید باز کردن قفل ذهن، بیشتر فکر کردن نیست؛ کمی کمتر فشار آوردن است.
نظر بدهید